نائب اول امام زمان (عج) از طایفة بنی اسد بوده نامش عثمان و پدرش سعید بود و به جدش جعفر عمری منسوب گردید. البته جماعتی از شیعه گفتهاند که حضرت امام حسن عسگری (ع) فرمودند در یک شخص دو نام عثمان و ابوعمرو جمع نمیشود لذا دستور دادند که او را عمری بخوانند. لقب عسگری نیز برای او ذکر گردیده زیرا در محلة عسکر شهر سامراء یعنی محلهای که پادگان نظامی متوکل عباسی در آن قرار داشت، میزیست. عثمان بن سعید را سمّان یا زیّات (روغن فروش) نیز میگفتند، چون که برای مخفی داشتن امر سفارت، روغن فروشی میکرد و امانت شیعیان را مخفیانه در ظرفهای روغن نزد حضرت مهدی (عج) میبرد. کنیة او ابوعمرو است. او از یازده سالگی در محضر امام هادی (ع) به کسب فقه و حدیث و تعالیم مسائل اسلامی مشغول بود و میان شیعیان به امانت و عدالت معروف گردید. عثمان پس از شهادت حضرت امام هادی (ع) جزء اصحاب امام حسن عسکری (ع) قرار گرفت. و بعد از شهادت حضرت امام حسن عسکری (ع) از سوی حضرت مهدی (عج) به نیابت خاص منصوب گشت. او در طول حیات خویش با هشت تن از حاکمان عباسی یعنی معتصم راثق، متوکل، منتصر، مستغین، معتز، مهتدی و معتمد معاصر بود. در کتاب سفینه البحار محدث قمی آمده است که حضرت امام حسن عسکری (ع) تصریح فرمودند که بعد از درگذشت آن حضرت، عثمان بن سعید وکیل و واسطة بین شیعیان و حضرت امام زمان (ع) قرار گیرد و هرکس حاجت و مقصودی دارد به وسیلة ایشان از حضرت مهدی بخواهد. زمانی که هنگام وفات حضرت امام حسن عسکری (ع) فرا رسید به ثمان بن سعید دستور داد که جمع کثیری از شیعیان را جمع کرده تا به حضور آن حضرت بیایند سپس به آنها فرمود: بعد از من فرزندم صاحب الامر خلیفه خواهد بود و عثمان بن سعید نیز وکیل و سفیر بین امام زمان (عج) و شیعیان میباشد. ابوعلی احمدبن اسحاق نقل کرده است که از امام دهم پرسیدم در کارهایم به چه کسی مراجعه کنم و معارف دینم را از چه کسی فرا بگیرم، حضرت پاسخ داد: عمری مورد اعتماد من و ثقه است، آنچه از من به تو میرسد درست است و از جانب من است. پس از شهادت امام حسن عسکری (ع) عثمان بن سعید مراسم تغسیل، تکفین و تدفین را عهدهدار شد و بعد از آن، از سامراء به بغداد رفت و در منطقه کرخ مسکن گزید و پایان عمر در همانجا امور نیابت را سرپرستی کرد. وفات او را در سال 265 هجری قمری ذکر کردهاند.
